Ministrja Gjermeni në emisionin “5 pyetje nga Babaramo”, pjesa I

Ilir BabaramoPërshëndetje zonja Gjermeni!

Në koncept, ministria juaj është konsideruar nga Kryeministri, nga i gjithë kabineti qeveritar, që të mbulojë atë që ju e quani “Rilindja Urbane”. Ku konsiston kjo “Rilindja Urbane”? Të paktën në perceptimin tuaj, në këtë dyvjeçar keni ndryshuar totalisht drejtim në investimet me fondet publike. Në qoftë se Berisha investonte kryesisht në rrugë, tani qeveria Rama investon kryesisht në sheshet kryesore të qytetit. Përse kjo zgjedhje?

Eglantina Gjermeni - Mirëmbrëma!

Së pari, dua t’ju falënderoj për intervistën dhe më vjen shumë mirë që e filloni me “Rilindjen Urbane”. Në fakt është një qasje e re. Mua më vjen shumë mirë, që Ministria e Zhvillimit Urban mban një peshë të rëndësishme për sa i përket “Rilindjes Urbane”, krahas çështjeve të tjera të planifikimit, të standardeve të ndërtimit, të strehimit dhe legalizimit.

Për sa i përket Rilindjes Urbane, e theksoj se ishte pjesë e programit tonë qeverisës, një përqasje e re, një frymë e re, për t’i dhënë jetë qyteteve tona, për të krijuar më shumë hapësira publike për qytetarët, për të bashkëpunuar fort me bashkitë, që të implementojnë projekte të cilat i shërbejnë më mirë qyteteve. Kemi filluar realisht me qendrat e qyteteve, por jo vetëm. Një pjesë e mirë e projekteve kanë qenë për rivitalizimin e qendrave të qyteteve, sinjalistikë, kanalizime, krijimi i hapësirave publike, pedonaleve, ndriçimi, gjelbërimi i qyteteve tona, duke pasur në konsideratë që shumica  e qyteteve që kanë marrë të tilla projekte, nuk kanë pasur mbështetje për gati 25 vite për të ndërhyrë në qytete. Krahas ndërhyrjes së qyteteve, apo krahas këtij komponenti që unë mendoj, jo vetëm ka gjallëruar qytetet dhe ka krijuar shumë hapësira publike, ka rritur vlerën e pronës,  me këto investime, ka bërë të mundur që edhe vetë sipërmarrësit privatë, krahas investimit publik, kanë investuar edhe vetë te bizneset e tyre, duke rritur, duke u dhënë një nxitje bizneseve lokale. Pra, krahas qyteteve janë realizuar projekte edhe për sa i përket urbanizimit të zonave informale, ku do të përmendja Durrësin, Vlorën, Lushnjen. Në fakt kanë qenë projekte pilote, ku krahas legalizimit, po ecim me urbanizimin e zonave informale. Pas këtyre projekteve, ne do të vazhdojmë të mbështesim edhe projekte të zhvillimin e turizmit, si zhvillimin e këndeve sportive apo rikonstruksionin e shkollave.

Këto kanë qenë ndërhyrjet më prioritare, pasi ju po thoni fasadat e qyteteve, sheshet, por ndërkohë ka gjera me jetike. Po ju jap një shembull: keni ndërtuar sheshin e Kavajës, keni ndërtuar një shatërvan shumë të bukur, por në Kavajë duhet nisur nga ujësjellësi, sepse nuk ka ujësjellës. Ju jeni familjare dhe e keni parasysh, kur jeni në shtëpi do ta dëshironit edhe ju të kishit ujë për dush e të tjera, jo për të vaditur lulet.

Në fakt, ndërhyrja edhe përqasja e Rilindjes Urbane ka qenë shumë e integruar dhe nuk ka pasur vetëm një komponent. Theksova edhe më lart, urbanizimin e zonave informale, theksova rilindjen dhe rivitalizimin e qendrave të qyteteve. Ka edhe projekte të cilat kanë lidhur në fakt, zona rurale bujqësore, bashkë me tregun, duke i nxjerrë produktet bujqësore në treg. Pra, nuk ka qenë vetëm qendra e qyteteve, dhe në mënyrë absolute nuk ka të bëjë vetëm me fasadat.  Kur thashë në ndërhyrjet  në sheshet e qyteteve, ka pasur sistem kanalizimi, gjelbërim, sinjalistikë edhe ndriçim. Gjithashtu, duke krijuar hapësira dhe parqe për qytetarët. Për sa i përket prioriteteve, sigurisht, që janë bërë thirrje nga qeveria për të marrë projektet imediate, prioritare, të rëndësishme që ndikojnë në zhvillimin ekonomik dhe social të këtyre bashkive. I është bërë thirrje të gjitha bashkive të cilat kanë konkurruar për të marrë pjesë. Ne si ministri kemi sekretariatin teknik për Rilindjen Urbane. Pra, përzgjedhim projektet në bazë të thirrjes që bëhet nga bordi këshillimor i Fondit të Zhvillimit të Rajoneve. Sekretariat të ngjashëm ka Ministria e Arsimit, për rikonstruksion të shkollave, ka Ministria e Transportit dhe Infrastrukturës për ujësjellës dhe kanalizime, ka edhe Ministria e Kulturës për projekte që lidhen me kulturën. Pra, sekretariati bën përzgjedhjen e projekteve, pranë Ministrisë së Zhvillimit Urban, projekte që lidhen me Rilindjen Urbane.

Të flasim më konkretisht. Sa është fatura e kësaj që ju e konsideroni dhe po e konsiderojmë për marrëveshje fjalësh, “Rilindja Urbane”? Është një term shumë i madh për Rilindje, sepse në qoftë se kemi parasysh “Rilindjen” ta bashkojmë me ndërtimin dhe urbanistikën, mua më vijnë të tjera gjëra ndërmend. Po e marrim për marrëveshje fjale, sa është fatura  e të gjithë këtij operacioni që ju po ndërmerrni.

– Sigurisht, ne nuk pretendojmë se në dy vjet e gjysmë është rilindur e gjithë Shqipëria. Ne pretendojmë se kemi treguar modelin, vizionin tonë për sa i përket çështjeve të planifikimit urban, rivitalizimit urban në këto qytete, projekte të cilat do të vazhdojnë jo vetëm në qendrat e qyteteve, por tani me ndarjen territoriale administrative dhe me zona të tjera për ta zbutur ndryshimin apo hapësirën që gjendet në zonat rurale dhe atyre urbane. Vetëm për ketë vit, ju kujtoj se  kemi një fond prej 9 miliardë lekësh, vetëm për sa i përket Fondit të Zhvillimit të Rajoneve. Në të cilën do të mbështeten projekte që kanë filluar vitin e kaluar.

Cilat janë projektet më të rëndësishme që do të përfitojnë nga ky fond?

– Në fakt, afati i konkurrimit për bashkitë është mbyllur dhe sekretariati po bën përzgjedhjen dhe pikëzimin e projekteve që kanë aplikuar bashkitë. E theksoj, që mbas ndarjes territoriale administrative, bashkitë dhe kryetarët e rinj kanë marrë përgjegjësi goxha më të madhe dhe kanë nxitje, ambicie dhe konkurrencë mes tyre për të sjellë projekte shumë të mira. Jam e kënaqur me cilësine e mirë të projekteve që kanë ardhur këtë radhë dhe shumë shpejt ne do të bëjmë vlerësimin dhe do të marrim vendimin se, si do të mbështeten projektet dhe cilat janë ato që do të fitojnë.

Të kujt karakteri janë këto projekte që kanë ardhur?

– Rivitalizimi i Qendrave të qyteteve, ka qenë pjesa kryesore, me funksion, qoftë të zhvillimit urban, qoftë edhe në funksion të turizmit. Sigurisht, duke parë komponentë, apo bashki të cilat deri tani nuk kanë marrë mbështetje, ose projekte të cilat kanë sjellë më parë nuk kanë qenë kaq cilësore. E theksoj se projektet këtë radhë, në këtë thirrje janë shumë më cilësore. Ne jemi në vlerësim e sipër, por projektet do të jenë patjetër të natyrës, rigjallërimi i qyteteve tona dhe që kanë ndikim të drejtpërdrejtë, jo thjesht në fasadë, në zbukurimin e një qendre të qytetit, por, që ndikon shumë në nivelin e sipërmarrjes, në nxitjen e saj, në tërheqjen e investimeve vendase dhe të huaja.    Ç’është e vërteta, investitorët thonë se është investuar. Bashkia apo qeveria ka investuar në një qendër të qytetit. Ka investuar me rrugë, me infrastrukturë urbane, me hapësira publike, me ndriçim dhe me të gjitha këto kritere, e ka më të lehtë ka një garanci më shumë për të investuar në këtë zonë.

Cilat janë projektet më të mëdha që ju keni zbatuar ose i keni iniciuar, nisur nga puna gjatë këtyre dy vite e gjysmë që ju jeni në zyrë? 

– Këtu e keni fjalën në mënyrë të veçantë për Rilindjen Urbane dhe projektet që kanë implementuar bashkitë, apo në tërësi?

Në tërësi.

– Të flasim për Ministrinë e Zhvillimit Urban, dua të theksoj se është një ministri relativisht e re, më e reja që ne kemi krijuar. Në fakt ishte pjesë e programit tonë qeverisës, e zhvillimit të territorit, mirëadminstrimit të tij, planifikimit të territorit për një zhvillim ekonomik, social të qëndrueshëm. Ky ishte thelbi i krijimit të Ministrisë. Një nga nismat e para që kemi ndërmarrë, ishte hartimi i planit të përgjithshëm kombëtar të territorit, që është dokumenti bazë, apo instrumenti bazë që synon një zhvillim të qëndrueshëm ekonomik social të një vendi. Plani i Integruar Ndërsektorial i Bregdetit, Plani i Integruar Ndërsektorial i zonës Ekonomike Tiranë – Durrës. Këto janë tre planet.

Te kjo e fundit, çfarë parashikon Plani i Integruar Tiranë – Durrës? Tirana dhe Durrësi do të bëhen një njësi ekonomike e njëjtë, unike, siç është Athina dhe Pireu?

– Në fakt, ne e quajmë “Ë” dhe për efekt të shkurtimit të emrit dhe është një nga planet që ne e kemi hartuar në bashkëpunim me të gjithë aktorët dhe grupet e interesit dhe brenda muajit mars do ta miratojmë pranë Këshillit Kombëtar të Territorit. Ky plan vë piketat kryesore të zhvillimit në këtë zonë.

Më falni që ju ndërpreva, këtë projekt, në një farë mënyre e ka pasqyruar biznesi....

– Është e vërtetë.

Është përqendruar 70- 80% e GDP-së së vendit. Ju çfarë do t’i shtonit? Aty ka kapanone pa fund, magazina, fabrika. Çfarë do të bëni?

  • Është e vërtetë. Pak a shumë Tirana dhe Durrësi po bashkohen, ose janë bashkuar, por në një mënyrë të paplanifikuar. Ajo që kërkojmë ne është që vërtet përmes këtij plani të shikojmë se, si Tirana dhe Durrësi janë bashkuar, si duhet garantuar një zhvillim i planifikuar i kësaj zone qe vërtet mban peshën kryesore.

Çfarë ndërhyrjeje do të bëni ju?

– Kjo zonë ka vërtet peshën kryesore të potencialit të gjithë zhvillimit ekonomik të vendit, por krahas zhvillimit të këtij rajoni, me planin e Përgjithshëm Kombëtar duam që të zhvillojmë edhe rajone të tjera të Shqipërisë, që jo vetëm Tirana dhe Durrësi të mbajë peshën kryesore. Të shikojmë cilat janë ato piketat e zhvillimit, sepse planet kombëtare në fakt hedhin apo japin vetëm piketat kryesore të zhvillimit. Me plane të përgjithshme vendore, që në fakt po hartohen me ndihmën nga Qeveria, qoftë Tirana, qoftë Durrësi të hartojnë dhe planet e përgjithshme vendore që do të detajojnë më tej zhvillimin ekonomik dhe social të Tiranës dhe Durrësit.

Përmes planit të Integruar ndërsektorial të zonës Tiranë – Durrës, ne synojmë që të vërtet te shikojmë që është një nga zonat me potencial me te mëdha. Është bashkuar në mënyrë mekanike të pakontrolluar. Duam vërtet që zhvillimi më tej e tutje të jetë i planifikuar. Ku ka hapësirë që ndërtohet, deri në sa kate do ndërtohet, që detajohen nga planet vendore, ku mund të zhvillohet turizmi, cili është lloji i industrisë që është më tipiku dhe më i zhvilluari në këtë rajon dhe duhet nxitur.

Ju thoni që do ta bëni në mënyrë të planifikuar, por planifikimi më fillestar, ai primari autostrada Tiranë – Durrës, edhe të kthehemi sërish te ajo që ju akuzojnë, si qeveri e fasadave. Ndërkohë, thoni se e keni prioritet ndërtimin e këtij aksi, Tiranë – Durrës dhe është normale, ku rruga, autostrada aty të zgjerohej, nuk kemi një zgjerim të autostradës, por kemi një frenim të zgjerimit të saj, për shkak të palmave që janë mbjellë.

– Në fakt, e theksoj se planet ndërsektoriale, plani ndërkombëtar japin vetëm piketat kryesore të zhvillimit që vërtet këtu duhet investuar, këtu zhvillohet bujqësia, këtu industria, kjo është zonë që nuk duhet prekur apo është zonë me rëndësi kombëtare.  Plani i Përgjithshëm vendor, qoftë i Tiranës, Durrësit janë ato që japin në mënyrë më të detajuar, nuk qëndrojnë pa njëri -tjetrin dhe pikërisht për këtë arsye këto janë dy nga bashkitë ndër 26 që ne si qeveri po mbështesim për planet e përgjithshme vendore, pikërisht për ta detajuar këtë plan zhvillimi të këtyre zonave.

Juve më thoni për pjesën e autostradës, apo për mënyrën se si implementohet ky plan. Prandaj e thashë më sipër, që plani është hartuar nga Agjencia Kombëtare e Planifikimit të Territorit, Ministria e Zhvillimit Urban në bashkëpunim të ngushtë me të gjitha ministritë, me të gjithë ekspertët vendas dhe të huaj, duke marrë në konsideratë të gjitha potencialet e zhvillimit, të gjitha studimet, ndërtimet e bëra deri më tani, si një bazë të dhënash, duke orientuar që kjo zonë do të zhvillohet më tej në këto fusha apo këto drejtime. Nuk marrim përsipër që përmes planeve ta ngrimë zhvillimin ose të bëjmë disa piketa të ngurta. Plani që ne po hartojmë, në fakt janë instrumente të domosdoshëm për zhvillimin ekonomik social të qëndrueshëm të një shteti. Jemi shumë vonë. Është hera e parë që këto plane po hartohen dhe do të miratohen brenda muajit mars, sfida më e madhe do të jetë për qeverisjen, edhe për të gjitha autoritetet e planifikimit në nivel kombëtar dhe vendor që t’i zbatojnë ato. Sigurisht, planet e përgjithshme kombëtare të territorit do të bashkërendohen dhe koordinohen bashkë me planet e përgjithshme vendore. Mendoj se janë një garanci më shumë për një zhvillim të qëndrueshëm, por janë një garanci më shumë dhe për investimet. Secili nga investitorët, vendas apo i huaj, është më i prirur të investojë në një bashki apo qytet që ka një plan të miratuar, që e di që këtu ndërtohet, këtu nuk ndërtohet, këtu ndërtohet deri në kaq kate dhe sigurisht që nesër nuk do te kenë frikën që kjo ndërtese apo ky investim do të prishet. Deri tani ne kemi ndërtuar pa plan. Kemi harxhuar shumë para dhe të gjitha kostot e këtyre ndërtimeve do i vuajmë të gjithë ne edhe brezat që do të vijnë. Ka qenë kaos. Duhet të jetë një zhvillim i orientuar, i planifikuar.

Planet urbanistike për çdo njësi administrative, për çdo bashki. Kur do të përfundojë për 61 bashkitë cikli i planeve të urbanistikës?

– Që nga viti kaluar, qeveria mori një nisëm për të mbështetur 26 bashki me ndihmë financiare dhe asistencë teknike për të hartuar planet e përgjithshme vendore, sigurisht, pas reformës territoriale administrative. Kemi zgjedhur 26 bashkitë për gjatë gjithë territorit të vendit, bashki të cilat mbajnë peshën kryesore të zhvillimit ekonomik të vendit, duke dashur që përmes hartimit të këtyre planeve të përgjithshme vendore, të japim një mbështetje më të fortë për zhvillimin e tyre ekonomik, për bashkitë vetë por edhe në nivel kombëtar, 5 bashkitë e tjera mbështeten nga USAID-i. Ne kërkojmë që brenda këtij viti, tre planet kombëtare miratohen brenda muajit mars dhe pretendojmë shumë shpejt, planet e përgjithshme vendore të 26 bashkive që ne mbështesim si qeveri, dhe për 5 që mbështet USAID-i, të shohim 31 bashki të kenë planet e përgjithshme vendore të hartuara. Ky është një proces historik.

Çfarë garancie ka që këto plane nuk do ndryshojnë sa herë që do të ndryshojë mazhoranca, që të përfshihen të gjithë palët me konsensus?

– Kjo është shumë e drejtë dhe vërtet ne këtë kërkojmë. Pikërisht, për të respektuar këtë gjë, procesi është bërë shumë i hapur dhe përfshirës. E para, u hap një proces prokurimi ndërkombëtar, tender ndërkombëtar që të vinin studio shqiptare dhe ndërkombëtare në bashkëpunim me ekipe multidisiplinare për të pasur vërtet një larmi ekipesh, që të bënim vërtet plane sa më të mira.

Ky ishte hapi i parë. Hapi i dytë: u përzgjodhën studiot më të mira, vendase dhe të huaja, të cilat do të bashkëpunojnë fort me bashkitë. Autoriteti qendror që ka përgjegjësinë për hartimin e Planit të Përgjithshëm Vendor është çdo bashki.

Ka një akuzë nga opozita, ku thonë se në të gjitha bashkitë ku janë qeverisur të majtët, është vetëm një studio, Atelier 4 dhe që është në pronë e ish-shefit të urbanistikës në kohën kur kryetar i Bashkisë së Tiranës ishte z. Rama.

– Kjo nuk është e vërtetë. Konkursi ka qenë i hapur. Është botuar dhe në revista dhe gazeta ndërkombëtare. Kanë ardhur studio nga e gjithë bota që kanë konkuruar dhe të gjitha studiot që janë përzgjedhur janë të ndryshme për të hartuar planet e përgjithshme vendore të këtyre bashkive. Studiot që janë përzgjedhur, kanë ekipe me shumë përvojë.

Me çfarë kriteresh janë përzgjedhur? Cila është juria që i ka përzgjedhur këto studio?

– Agjencia Kombëtare e Planifikimit të Territorit dhe Ministria e Zhvillimit Urban kanë qenë pjesë e bërjes së termave të referencës, të përzgjedhjes së studiove sipas kritereve të mbështetura, edhe nga ekspertiza e huaj lidhur me hartimin e planeve të përgjithshme vendore. Ky është vetëm hapi i parë, përzgjedhja e studios. Puna, asistenca teknike me bashkitë është filluar shumë më herët. Kemi lidhur marrëveshje bashkëpunimi, ne si ministri dhe bashkitë në fillim, për ta filluar këtë proces, duke marrë konsensusin e tyre. Më tej, kur u përzgjodhën studiot fituese, është lidhur marrëveshja studio fituese, bashki dhe Ministri e Zhvillimit Urban. Ne i asistojmë edhe nga ana teknike, përmes Agjencisë Kombëtare të Planifikimit të Territorit. Kështu që, hapi i parë është ai përzgjedhjes, hapi i dytë, puna e përbashkët dhe hapi i tretë janë procese të detyruara me ligj të jenë shumë transparente dhe gjithëpërfshirëse.

Të gjitha nismat janë miratuar përmes këshillave bashkiakë, që kanë përbërje të ndryshme politike në çdo bashki. Më pas do të ketë diskutime me grupe qytetarësh dhe grupe ekspertësh. I gjithë hartimi është një proces i hapur. Hartimi i një plani të përgjithshëm vendor i mirëpërcaktuar në ligj që duhet t’i ndjekë të gjitha këto hapa. Politika, jo vetëm qeveria mendoj se duhet ta kapërcejë pjesën e kufirit politik, “që në momentin zgjidhem unë, çdo gjë të fillojë nga e para”. Në fakt, duhet të kemi konceptin se kur bëhet fjalë për planet kombëtare dhe për plane të përgjithshme vendore , bashkitë që kanë rolin kryesor, por edhe grupet e interesit, t’i tejkalojmë kufijtë apo interesat private apo politike.

Zonja Gjermeni, doja t’ju pyesja sërish për prioritet e investimeve. Po marr për shembull një qytet që është një qytet muze, është pasuri botërore e UNESCO-s, Gjirokastra, ku gjatë vitit të kaluar u dhanë 5 milionë euro. U hodhën në një investim, ku nuk ka traditë për të ndërtuar një rrugë biçikletash, që lidh qytetin me një liqen artificial. Ndërkohë, në qytet ka një tjetër gjë më prioritare, që është restaurimi i pjesës muzeale, ku çdo vit shemben çati, shemben shtëpi. Çfarë ndërhyrjesh mendoni në qytete që kanë vlera muzeale si Gjirokastra, Kruja Berati si pasuri botërore?  Çfarë parashikohet në këtë projekt?

– Në të gjitha qytetet ne jemi munduar, jo vetëm përmes rilindjes urbane, por edhe përmes financimeve të tjera nga donatorë, të kemi një përqasje të integruar dhe të ndërhyjmë në disa nivele. Ju përmendet Krujën, unë mund të përmend projektin që ne kemi realizuar. Vitin e kaluar bashkë me Bashkinë e Krujës, me Ministrinë e Kulturës dhe me Fondin Shqiptaro-Amerikan, që me një ndihmë goxha të madhe, 1 milion dollarë, është investuar për të restauruar dhe përmirësuar të gjithë Pazarin e Krujës. Është bërë në një kohë rekord dhe me cilësi vërtet shumë të mirë.

Ndërkohë, flasim për Gjirokastrën apo Beratin, dua të them, hiq Beratin që është bërë pedonalja, përsëri nga Fondi Shqiptar Amerikan, Fondi i Zhvillimit të Rajoneve, duke iu integruar dhe koordinuar ndërhyrjet në disa nivele. Berati, përveç rrugës që sigurisht u përfundua, i është rritur së tepërmi numri i turistëve edhe për efekt të gjithë ndërhyrjeve apo projekteve të realizuara. Kur flasim për Gjirokastrën, sërish dua të them se projektet e mbështetura nga Fondi i Zhvillimit të Rajoneve, edhe ajo që doli nga Ministria e Kulturës, restaurimi i shtëpisë së Ismail Kadaresë, rruga për të shkuar atje dhe pjesa që e rrethon, është projekt i realizuar sipas Fondit të Zhvillimit të Rajoneve, realizuar nga Bashkia Gjirokastër. Ndërkohë, përmes Fondit Shqiptaro-Amerikan, po ndërhyhet edhe për sa i përket restaurimit të pazarit. Meqenëse pyete në mënyrë specifike për Gjirokastrën, unë ju kujtoj një projekt të Bankës Botërore, që do të fokusohet kryesisht në Jug. Fillon 6-mujorin e dytë  të këtij viti dhe Ministria e Zhvillimit Urban të ketë rolin drejtues, duke filluar nga dizenjimi edhe nga implentimi i këtij projekti të madh 5 vjeçar dhe do të synojë kryesisht ndërhyrjen për zhvillimin urban të këtyre zonave në funksion të zhvillimit të turizmit. Gjithë Jugu, përfshi edhe Gjirokastrën, do të shikojë ku ka komponentë, projekte, apo prioritete të cilat nuk janë realizuar as nga Fondi i Zhvillimit të Rajoneve, as nga ndonjë donator, për të ndërhyrë me një projekt të qenësishëm në funksion të zhvillimit të turizmit. E theksoj, që Jugu, të gjithë potencialin në zhvillimin e turizmit, do të përfitojë së tepërmi nga ky projekt. Besoj se do të fillojë 6-mujorin e dytë të këtij viti dhe Gjirokastra është një nga qytetet apo bashkitë që do të përfitojë edhe nga ky projekt.

A mendoni se duhet parë më i integruar në pikëpamjen e zhvillimit ekonomik? E kam fjalën në tërësi, duke iu kthyer sërish atyre prioriteve që kishte zoti Berisha, sepse ky vend ka një mungesë ulëritëse rrugësh. Rrugë që gjysma janë ndërtuar gjatë luftës së parë botërore, nga austro-hungarezët dhe gjysma nga italianët. 90% e rrugëve në Shqipëri janë rrugë ushtarake dhe vetëm gjatë 10 viteve të fundit filluan të ndërtohen rrugë me parametra të pranueshme. A mendoni se duhet të ndryshoni fokus në planifikimin urban, sepse njerëzit të jenë më të aksesushëm ndaj këtyre qendrave urbane, drejt qyteteve apo drejt këtyre pikave turistike, duke filluar që nga Alpet e deri në Butrint.

Unë e theksoj përsëri, që në të gjitha projektet që mbështeten nga Rilindja Urbane, Fondi i Zhvillimit të Rajoneve, ka pasur dhe ka një përqasje të integruar. Përmenda Krujën, si projekt që e kemi mbështetur apo realizuar së bashku me Fondin Shqiptaro-Amerikan. Fondi i Zhvillimit të Rajoneve ka mbështetur me ndërtimin e rrugës. Përmenda Beratin, ku sërish Fondi i Zhvillimit të Rajoneve ka mbështetur kryesisht pedonale dhe disa projekte të tjera, përmes fondeve të qeverisë u përfundua rruga për të shkuar atje. Pra, nuk ka qenë Fondi i Zhvillimit të Rajoneve kryesisht për rrugë, ka pasur rivitalizimin, rigjallërimin urban të qendrave të qyteteve, por jo vetëm kaq. Kur ka pasur nevojë për ndërhyrje, janë parë të gjithë komponentët duke ndërhyrë në disa nivele, qoftë për rehabilitimin urban të zonës, qoftë për rigjallërimin e hapësirave publike, në qoftë se ka pasur nevojë, edhe për ndërtimin e ndonjë rruge. Unë nuk pretendoj se përmes fondit të Zhvillimit të Rajoneve kemi zgjidhur hallet dhe problemet e bashkive. Fakti që vijnë projekte ambicioze, cilësore për nevoja të qyteteve apo të bashkive të reja, unë mund të përmend faktin që Bashkia e Elbasanit ka përfituar një sërë projektesh, jo vetëm për qendrën, por edhe për rrugë, për ndriçim, por ka arritur edhe brenda zonave, lagjeve të veçanta, duke krijuar hapësira publike, lulishte, parqe për fëmijët. Po kështu edhe qyteti i Korçës, Kavajës, Durrësit dhe Kukësit, cili po bën një shesh shumë të bukur. Mendoj se vërtet kjo ka gjallëruar biznesin lokal. Unë dua që kjo gjë të shikohet në një perspektivë që nuk është bërë thjesht një hapësirë që qytetarët mund të dalin, por është bërë për të ndihmuar dhe sipërmarrjen vendase.

Do të doja të vazhdonim bisedën me debatin e madh që po zhvillohet se fundmi lidhur me ndërtimet pranë liqenit artificial.

Bashkia po tenton të ndërtoje një kënd lojrash , opozita dhe një pjesë e shoqërisë civile kanë shkuar, madje kanë pasur dhe pretendime se punimet kanë nisur në mënyrë të paligjshme pa u zbardhur ende lejet e ndërtimit, si është e vërteta?

-Në fakt në Këshillin Kombëtar të Territorit ka kaluar projekti i Bashkisë Tiranë, për ndërtimin e një parku lojrash, dhe ka qënë pjesë e një masterplani, të të gjithë parkut të liqenit, masterplan, i cili është prezantuar nga Bashkia e Tiranës, si një projekt apo masterplan i hartuar nga një studio e huaj kontraktuar nga Fondi Shqiptari i Zhvillimit.

Ndërkohë që, në Këshillin Kombëtar të Territorit, është miratuar vetëm projekti për ndërtimin e nje këndi lojrash pranë parkut.

Është e vërtetë që ka pasur reagime, protesta deri dhe të dhunshe dhe sigurisht që unë i kam ndjekur me kujdes edhe vëmendje, dua të theksoj faktin që flasim për një projekt ku bëhet fjalë vetëm për kënd lojrash, projekt i cili është pjesë e këtij masterplani të hartuar nga kjo studio dhe për të gjithë parkun.

Pra, ka një plan për të gjithë parkun?

- Po, i cili është prezantuar  tetorin e vitit të kaluar.

-Përveç këtij këndit të lojrave, dmth që tek e fundit të gjithë e pranojnë, a ka ndërtime të tjera që parashikohen ndërtime të tjera?

- Masterplani nuk ka përfunduar. Në Këshilin Kombëtar të Territorit, e theksoj nuk është miratuar ky masterplan, është miratuar vetëm projekti i këndit të lojrave, si projekt i bashkisë së Tiranës në të cilin është vetëm një kënd lojrash dhe nuk ka beton.

Ndërkohë do ketë ndërtime të tjera?

  • Në momentin që masterplani përfundon do ta shohim, por unë një gjë mund t’jua them me garanci: që studioja e kontraktuar nga Fondi Shqiptar i Zhvillimit është një studio me shumë përvojë, e cila ka realizuar edhe  projektin e Parkut në Korçë, që është në fakt një nga parqet më të bukura dhe më të realizuara në Shqipëri. Nga ana tjetër, mendoj që ky masterplan do të prezantohet dhe do të shikojmë nëse vërtetë apo çfarë ndërtimi do të ketë, e nëqoftëse ka. Dyshoj që do të ketë, sepse thashë që studioja është shumë me përvojë, do të jetë sërish nën proçes konsultimi.

Çfarë do të ketë tjetër në rivitalizim, do të ketë kënd lojrash tjetër?

-Mund të ketë ndriçim, mund të ketë sinjalistikë, pjesë të cilat janë pjesë të rivitalizimit të të gjithë parkut, për ta kthyer në një park që përdoret nga qytetarët, por sa më utilitar.

A do të ketë Godina?

-Nuk e mendoj që do të ketë godina dhe nuk e besoj që do të ketë.

Ndërkohë parku është kafshuar nga të gjitha anët dmth, kam parasysh një leje që është dhënë te diga e liqenit artificial për një 27-katësh, ndërkohë që nga ana tjetër e hyrjes andej nga Fakulteti Ekonomik një 13-ktësh do ta shtoj hyrjen. Ok këto leje ndërtimi janë dhënë nga qeveria e mëparëshme po KKT, Këshilli Kombëtar i Territorit actual, përse i ka çertifikuar këto leje?

- Këto leje ndërtimi janë dhënë më përpara dhe ne kemi pasur hapësirën dhe mundësinë për t’i zbardhur brenda planeve të miratuara. Në kuadrin e gjithë proçesit të Këshillit Kombëtar të Territorit, në qoftë se vendimet janë marrë më pare, sigurisht ka rezultuar në zbardhjen e vendimeve, se ishin në përputhje me planet të miratuara nga Bashkia Tiranë.

 Dhe sado të jetë dhënë leje kjo leje konsiderohet e paligjshme dhe mund ta atakoni ose në gjykatë ose ku ta di?

-Nuk është e paligjshme, nuk ka qënë në kundërshtim me ligjin

Pra nuk do ketë ndërhyrje?

-Në ç’kuptim?

Ndërhyrje dmth, ndonjë lloj anullimi i tyre ?

  •  Ato që kanë qënë në kundërshtim me planin, nuk janë dhënë, nëqoftëse planet përputhen me planet e miratuara janë zbardhur lejet e dhëna në përputhje me planet ekzistuese.

Në plan parashikohet ndërtime jo më të larta se 9 kate, ndërkohë aty bëhet fjalë për një 27-katësh dhe një për 13-katësh?

  • Për sa i përket, unë nuk e di kujt i referoheni cilit rast dhe cili ?

Të dyja rasteve  

- Janë në përputhje me planin dhe në përputhje me planin ekzistues të miratuar të Bashkisë.

Pra, janë dhënë nga Bashkia dhe Qeveria e mëparshme?

-Po

E qartë. Kjo shumicë qeverisëse sa hyri në zyrë një nga aktet e para që bëri, dmth ishte anulimi i lejeve të ndërtimit, çka solli edhe një impakt negativ në këtë industri.  Kur do të ç’bllokohen këto leje?

- Është e vërtetë. Në momentin që erdhi qeveria, një nga misionet që kishim ishte vendosja e kontrollit mbi territorin, ndërtimet pa leje, spontane, kaotike informale e tjera me rradhë.

Do të donim t’i vinim një titull në fund kësaj, si të thuash morie ndërtimesh. Dhe u pezulluan lejet e ndërtimit, sidomos për zona të veçanta, edhe për shkak të ruajtjes së zonave me vlerë traditë historike kulturore, edhe për të penguar ndërtimet pa leje, pa kriter. Pezullimi qe i përkohshëm, edhe ishim të vetëdijshëm që do merrnim dhe kosto për këtë, dhe realisht te raporti “Doing Bussines” u renditëm shumë më poshtë. Në kuadrin ligjor ekzistues, duke iu referuar ligjit të planifikimit të territorit, kur merren nisma për hartime planesh të përgjithshme kombëtare të territorit, siç e morëm nismën që në tetor 2013, shoqërohet edhe me pezullim të dhënies së lejeve për zona të veçanta. I binte që, paralelisht të hartohej plani, ndërkohë që edhe ndërtohej. Gjithsesi, ne jemi munduar që lejet e ndërtimit, sidomos kur ishte fjala për banesa familjare, apo për objekte të zhvillimit ekonomik qofshin këto bujqësi, blegtori, turizëm, fason, objekte industriale, të mos pengoheshin, por bashkitë të mos kishin autoritetin ta jepnin këtë leje, por përmes Agjencisë Kombëtare të Planifikimit të Territorit të shihej, nëse kërkesa për leje ishte në përputhje me planet urbanistike, apo jo.

Dhe kjo gjë ka mbaruar vitin e kaluar, në maj të 2015 me një vendim të Këshillit të Ministrave dhe në korrik të 2015, me vendim të Këshillit Kombëtar të Territorit nuk ka më pezullim të dhënies së lejes së ndërtimit. Leje ndërtimi kanë përgjegjësinë të gjitha bashkitë të japin. Këtu ka një specifikim: bashkitë, të cilat kanë pasur Plane Vendore të miratuara, mund të japin lirisht leje ndërtimi pa problem  brenda kritereve të këtyrë planeve të miratuara. Bashkitë e tjera, të cilat janë në hartim e sipër të Planeve të Përgjithshme Vendore, mund dhe duhet të japin leje për banesa familjare, objekte industruale, turistike bujqesore, blegtorale për të mos penguar zhvillimin në këto zona.  Dhënia e tyre, e lejeve, monitorohet nga Agjencia e Zhvillimit të Territorit, që është institucion në varësi të Ministrisë së Zhvillimit Urban. Pra, nga vera  e vitit të kaluar të gjitha bashkitë kanë hapësirën dhe mundësinë të  japin leje ndërtimi, ndërkohë që, për pallatet mbi 6 kate, bashkitë të cilat nuk kanë plane të miratuara, duhet të marrin një miratim nga Këshilli Kombëtar i Territorit. Pra për të gjitha kategoritë, llojet e tjera të ndërtimit qoftë banesa, qoftë objekte industriale,turistike , bujqësore të gjitha bashkitë e kanë hapësirën dhe mundësinë të japin leje.

Çfarë ndryshon në procedurë, a ka ndryshuar procedura e marrjes së lejes së ndërtimit? Një ndërtues ose një sipërmarrës ose dikush që do të bëjë një ndërhyrje në shtëpinë e tij, për të marrë leje si duhet të veprojë?

- Ka një sërë hapash apo dokumentash që duhet të plotësojë, të cilat një pjesë i kemi lehtësuar, një pjesë tjetër po vazhdojmë t’i lehtësojmë proçedurat.

Çfarë keni hequr?

- Kemi hequr disa dokumente, që duhen për të bërë një dallim mes atyre që marrin një leje për një banesë dhe atyre që marrin për një objekt me rëndësi strategjike apo objekt më të  madh. Ndërkohë, pikërisht për ta lehtësuar proçesin e dhënies së lejeve së ndërtimit, për të qënë më afër qytetetarëve dhe më transparent dhe investitorëve  gjithashtu, para disa ditësh prezantuam aplikimin on-line të qytetarëve për leje ndërtimi. Dhe ky është një proçes që ndodh për herë të parë në Shqipëri, jemi në proçes testimi. Nga 31 Marsi, të gjithë qytetarët që kërkojnë të aplikojnë për leje ndërtimi të të gjitha kategoritë e lejeve mund të aplikojnë on-line përmes kompjuterit, telefonit çfarëdolloj mjeti  që mund t’i bëjë atyre të aksesueshëm këtë aplikim. E prezantuam, kemi kohë që po punojmë me të, duke marrë përvojën edhe nga vendet e tjera të rajonit, ku ky model ka funksionuar i suksesshëm, theksoj Maqedoninë, theksoj Serbinë të cilat jo vetëm aplikimin po e bëjnë on-line.

Aplikimi bëhet on line, po verifikimi, shqyrtimi si ndodh dhe kush shqyrtohet nga kush?

- Po aplikimi bëhet on line dhe për këtë mban peshë kryesore Agjencia Kombëtare e Informacionit , AKSH-i i cili bën pjesën e dixhitalzimit të këtij proçesi dhe vendosjen në portalin e-Albania. Që të gjithë mund të aplikojnë on-lin edhe qytetarët apo investitorët përveç aplikimit on-line njoftohen në çdo moment me e-mail, apo me sms lidhur me statusin  e aplikimit të tyre. Bashkitë, nëqoftëse është aplikuar për leje në një  bashki specifike, njoftohen automatikisht për aplikimin për lejen në bashkinë përkatëse. Nëqoftëse është leje për Këshillin Kombëtar të Territorit, sekretaria teknike e Këshillit Kombëtar të Territorit, njoftohet për këtë aplikim, dhe ka një afat të caktuar Bashkia apo me sekretariati i KKT-së, për të kthyer përgjigje për aplikimin e lejes. Dhe e theksoj që këtu rritet roli dhe përgjegjësia e Bashkive për t’ju përgjigjur në kohë qytetarëve apo investitorëve.

Sa është ky afat sepse dukuri ishte që zgjaste kërkesa muaj e muaj, ndoshta edhe një vit ndërkohë që ndërtuesi  sipërmarrësi duhet të kishte një përgjigje?

Ne nga 60 ditë do ta bëjmë 45 ditë, ky është fillimi, e theksoj që jemi në punë e sipër për të lehtësuar dokumentacionin apo aplikimet që duhet të bëjnë qytetarët për një aplikim, për një leje ndërtimi. Ndërkohë që afatin e kemi shkurtuar.  Përveç kësaj me ligj kemi futur edhe konceptin e miratimit në heshtje, në qoftë se nuk përgjigjen brenda afateve, bashkitë apo sekretariatet, kërkesa quhet e aprovuar dhe ata që nuk janë përgjigjur mbajnë përgjegjësi. Theksoj se, ky është një proçes që ndodh për herë të parë dhe që jemi shumë të angazhuar që  t’a bëjmë qoftë për të rritur transparencën qoftë edhe kohën më të shkurtër për t’ju përgjigjur qytetarëve. I gjithë dokumentacioni, është on-line apo i dixhitalizuar. Pra, aplikimet për leje, i vijnë direkt të plotësuara aplikantit dhe bashkisë, gjithashtu. Ndërkohë,  po punohet paralelisht për dixhitalizimin e informacionit të ZRPP-ve, zyrat e regjistrimit të pasurive, ndërkohë që ky aplikim on-line është hapi i pare, duke synuar gradualisht  të kalojmë edhe tek dhënia e lejes on-line. Ky është një objektiv pak afatgjatë , sepse vërtetë Maqedonia apo Serbia e kanë realizuar këtë gjë, por kanë të digitalizuara të gjitha pronat pasuritë, kanë të hartuara të gjitha Planet Kombëtare dhe planet vendore dhe i kanë të dixhitalizuara, kështu që marrja e lejeve është një proçes më i lehtë. Ne kemi filluar me aplikimin on-line, ndërkohë, po hartojmë planet që ato të dixhitalizohen për të arritur te fillimi i dhënies së lejeve on-line.

Para 5 vjetëve të tranzicionit kemi jetuar në kaos total urbanistik, territori ka qënë i pakontrolluar, ndërmorët si qeveri një fushatë kundër ndërtimeve pa leje. Ky fenomen është frenuar apo vazhdon të jetë ende …….?

- Është frenuar. E filluam në fakt me kontrollin e territorit edhe me prishjen e ndërtimeve pa leje kryesisht në bregdet, proçes i cili vazhdon, ndërkohë që ndërtimet pa leje janë reduktuar së tepërmi. Krahas kontrollit mbi territorin, duke mos lejuar  më ndërtime pa leje dhe pa plan, po punohet paralelisht për legalizimet e ndërtimeve pa leje të vetëdeklaruara. ALUIZNI po bën një punë  goxha të madhe për legalizimin e këtyre ndërtimeve pa leje, për tu bërë pjesë kontribuese në zhvillimin social dhe ekonomik të vendit. Edhe kjo është një sfidë që kemi marrë përsipër si qeveri.  Kemi marrë përsipër që, brenda mandatit të parë qeverisës të legalizojmë kyesisht zonat informale, që do të thotë pjesa më e madhe e ndërtimeve pa leje  duke i bërë ato pjesë të bashkive të reja dhe duke i bërë pjesë të zhvillimit.

Kur do përfundojë legalizimi?

- Është një pyetje e vështirë, është një proçes kompleks. Jemi angazhuar që brenda mandatit të parë qeverisës të përfundojmë legalizimin në zonat informale të Shqipërisë. Ndërkohë që krahas tij po vazhdojmë me urbanizimin e këtyre zonave, që të ecin paralelisht si dy proçese të rëndësishme.

Duhet legalizimi në fillim dhe pastaj urbanizimi apo...?

- Në fakt ka qënë një çështje e diskutueshme edhe politikisht..

Për vazhdimin e intervistës, klikoni këtu